Hướng dẫn Word Formation chi tiết: Cách thêm tiền tố (un-, re-, dis-), hậu tố (-tion, -ness, -ful, -ly) để tạo từ loại mới. Có bảng quy tắc chuyển đổi danh-động-tính từ, bài tập điền dạng đúng từ trong ngoặc và phân tích cấu trúc từ qua ví dụ cụ thể.

Cấu tạo từ là gì?

• Cấu tạo từ là quá trình tạo ra từ mới từ một từ gốc (thường là danh từ, tính từ, động từ) bằng cách:
  • Thêm tiền tố (prefix) vào đầu từ → thay đổi nghĩa (nhưng không thay đổi từ loại).
  • Thêm hậu tố (suffix) vào cuối từ → thường thay đổi từ loại (danh từ → tính từ, động từ → danh từ, v.v.).

Ví dụ:

• happy (adj) + -ness → happiness (n)
• possible (adj) + im- → impossible (adj) – nghĩa phủ định

Tiền tố (Prefixes)

Định nghĩa

Tiền tố là một hoặc nhiều âm tiết thêm vào đầu từ gốc để thay đổi nghĩa của từ (thường là phủ định, đối lập, hay bổ sung ý nghĩa). Tiền tố không làm thay đổi từ loại.

Các tiền tố thông dụng nhất

Loại	Tiền tố	Ý nghĩa	Ví dụ
Phủ định / ngược nghĩa	un-	không, ngược lại	happy → unhappy known → unknown
	in-	không	active → inactive correct → incorrect
	im- (trước b, m, p)	không	possible → impossible polite → impolite
	il- (trước l)	không	legal → illegal logical → illogical
	ir- (trước r)	không	responsible → irresponsible regular → irregular
	dis-	không, ngược lại	agree → disagree appear → disappear
	non-	không (trung tính)	stop → non-stop profit → non-profit
	a-	không, thiếu	typical → atypical political → apolitical
Quá mức dưới mức	over-	quá mức	cook → overcook sleep → oversleep
	under-	dưới mức, thiếu	estimate → underestimate paid → underpaid
	super-	siêu, trên	market → supermarket star → superstar
	sub-	dưới, phụ	way → subway title → subtitle
Lặp lại / ngược lại	re-	làm lại	write → rewrite build → rebuild
	mis-	sai, lầm	understand → misunderstand spell → misspell
	de-	loại bỏ, giảm	forest → deforest code → decode
Cùng / với	co-	cùng nhau	operate → cooperate exist → coexist
	inter-	giữa các	national → international net → internet
Trước / sau	pre-	trước	school → preschool view → preview
	post-	sau	war → postwar graduate → postgraduate
Chiều hướng	pro-	ủng hộ	active → proactive government → pro-government
	anti-	chống lại	war → anti-war virus → antiviral

 

3. Hậu tố (Suffixes)

3.1. Định nghĩa

Hậu tố là một hoặc nhiều âm tiết thêm vào cuối từ gốc để thay đổi từ loại (danh từ → tính từ, động từ → danh từ, v.v.) hoặc thay đổi sắc thái nghĩa.

3.2. Hậu tố tạo danh từ (Noun suffixes)

Hậu tố	Ý nghĩa / dùng cho	Ví dụ
-ment	hành động, kết quả	develop → development agree → agreement
-tion / -sion	hành động, trạng thái	educate → education decide → decision
-ance / -ence	hành động, phẩm chất	appear → appearance differ → difference
-er / -or	người thực hiện	teach → teacher act → actor
-ist	người theo chủ nghĩa / chuyên môn	art → artist science → scientist
-ian	người (chuyên môn)	music → musician library → librarian
-ness	trạng thái, phẩm chất	happy → happiness dark → darkness
-ity / -ty	tính chất, trạng thái	able → ability secure → security
-ship	quan hệ, vị thế	friend → friendship leader → leadership
-hood	giai đoạn, trạng thái	child → childhood neighbor → neighborhood
-dom	lãnh địa, trạng thái	free → freedom king → kingdom
-age	hành động, kết quả	marry → marriage store → storage
-al	hành động	arrive → arrival propose → proposal
-y / -ry	phẩm chất, tập hợp	difficult → difficulty rob → robbery

3.3. Hậu tố tạo tính từ (Adjective suffixes)

Hậu tố	Ý nghĩa	Ví dụ
-ful	đầy (có …)	care → careful hope → hopeful
-less	không có	care → careless hope → hopeless
-able / -ible	có thể	read → readable access → accessible
-ive	có xu hướng	act → active impress → impressive
-ous	có tính chất	danger → dangerous fame → famous
-al	thuộc về	nature → natural music → musical
-ic	thuộc về	economy → economic science → scientific
-ical	thuộc về (biến thể của -ic)	practice → practical history → historical
-y	có đặc điểm	rain → rainy health → healthy
-ish	hơi, thuộc về	child → childish fool → foolish
-like	giống như	child → childlike life → lifelike
-ent / -ant	có tính chất	differ → different please → pleasant
-ed	có (bị động)	interest → interested bore → bored
-ing	có (chủ động)	interest → interesting bore → boring

3.4. Hậu tố tạo động từ (Verb suffixes)

Hậu tố	Ý nghĩa	Ví dụ
-ize / -ise	làm cho, hóa	modern → modernize real → realize
-ify	làm cho	beauty → beautify simple → simplify
-en	làm cho trở nên	wide → widen dark → darken
-ate	tác động, xử lý	active → activate origin → originate

 

3.5. Hậu tố tạo trạng từ (Adverb suffixes)

Hậu tố	Ý nghĩa	Ví dụ
-ly	một cách…	quick → quickly happy → happily
-ward(s)	hướng về	home → homeward back → backwards
-wise	về mặt, theo cách	clock → clockwise other → otherwise

4. Bảng chuyển đổi từ loại thông dụng (có ví dụ)

Danh từ (Noun)	Động từ (Verb)	Tính từ (Adjective)	Trạng từ (Adverb)
beauty	beautify	beautiful	beautifully
care	care	careful / careless	carefully / carelessly
decision	decide	decisive	decisively
difference	differ	different	differently
education	educate	educational	educationally
happiness	happiness (không có dạng V)	happy	happily
success	succeed	successful	successfully
strength	strengthen	strong	strongly
width	widen	wide	widely

5. Các dạng cấu tạo từ khác

5.1. Ghép từ (Compound words)

Ghép hai từ (hoặc hơn) thành một từ mới.

Dạng	Ví dụ
Danh từ + danh từ	football, bedroom, toothpaste
Tính từ + danh từ	blackboard, greenhouse, full-time
Động từ + danh từ	breakfast, swimming pool
Giới từ + danh từ	outlook, overcoat
Danh từ + động từ	sunrise, haircut

5.2. Chuyển loại (Conversion) – dùng một từ ở nhiều từ loại mà không thay đổi hình thức

Từ gốc	Chức năng danh từ	Chức năng động từ	Chức năng tính từ
water	drink water	to water the plants	water color
clean	give it a clean	to clean the room	clean shirt
email	send an email	to email someone	–
fast	–	to fast (nhịn ăn)	fast car / run fast (adv)

6. Lỗi thường gặp khi cấu tạo từ

Sai	Đúng	Giải thích
He is very beautiness.	He is very beautiful.	Dùng tính từ, không dùng danh từ
She successed in the exam.	She succeeded in the exam.	Động từ của “success” là “succeed”
This is an unpossible task.	This is an impossible task.	Trước “p” dùng “im-“
I need inform about the trip.	I need information about the trip.	Cần danh từ, không dùng động từ
He runs quick.	He runs quickly.	Trạng từ thường có “-ly”
It’s a care decision.	It’s a careful decision.	Cần tính từ, không dùng danh từ

7. Mẹo học cấu tạo từ hiệu quả

1. Học theo cặp: happy → happiness → unhappiness → happily
2. Chú ý tiền tố phủ định theo chữ cái đầu (il-/im-/ir-/in-):
   • l → *il-* (legal → illegal)
   • m, p → *im-* (mature → immature, polite → impolite)
   • r → *ir-* (responsible → irresponsible)
   • còn lại → *in-* (active → inactive)
3. Ghi nhớ hậu tố theo từ loại:
   • Danh từ thường kết thúc: -tion, -ment, -ness, -ity, -er, -or
   • Tính từ thường kết thúc: -ful, -less, -ous, -able, -ive, -al
   • Động từ thường kết thúc: -ize, -ify, -en, -ate
4. Luyện với bài tập biến đổi từ (word formation) – thường gặp trong các kỳ thi.

XIII Word formation 

1. Word formation là gì?

Word formation (cấu tạo từ) là dạng bài tập yêu cầu bạn biến đổi một từ gốc thành một từ loại khác (danh từ, động từ, tính từ, trạng từ) hoặc thêm tiền tố để thay đổi nghĩa, sao cho phù hợp với vị trí và chức năng trong câu.

Ví dụ:
She is a very ______ (beauty) girl. → Đáp án: beautiful

2. Các bước làm bài tập word formation

Bước 1: Xác định vị trí của từ cần điền trong câu

Quan sát vị trí và chức năng ngữ pháp để biết cần từ loại gì.

Vị trí trong câu	Từ loại cần điền	Ví dụ
Sau mạo từ (a, an, the) + _____	Danh từ	I bought an electricity bill. (sai – cần danh từ) → thực tế: I bought an electric fan. (tính từ) – cần xem danh từ đứng sau. Quan trọng: A/an/the + (tính từ) + danh từ
Sau tính từ sở hữu (my, your, his, her, their) + _____	Danh từ	His kindness is well-known.
Sau động từ to be (is/am/are/was/were) + _____	Tính từ / Danh từ (tùy ý nghĩa)	She is beautiful. (adj) She is a teacher. (n)
Sau trạng từ (very, quite, extremely, too) + _____	Tính từ	It is very important.
Trước danh từ (_____ + danh từ)	Tính từ	an interesting book
Sau động từ thường (run, eat, make…) + _____	Trạng từ (bổ nghĩa cho động từ)	He runs quickly.
Cuối câu, bổ nghĩa cho câu	Trạng từ	Luckily, we won the game.
Làm chủ ngữ (_____ + V)	Danh từ	Smoking is harmful.
Sau giới từ (in, on, at, for, of, with…) + _____	Danh từ (hoặc V-ing như danh động từ)	She is good at swimming.
Sau “a/an” và trước danh từ	Tính từ	a beautiful girl

Bước 2: Xác định nghĩa (khẳng định hay phủ định)

• Nếu câu có nghĩa ngược lại với từ gốc → thêm tiền tố phủ định (un-, in-, im-, il-, ir-, dis-, non-).
• He is very unhappy because he failed the exam. (happy → unhappy)

Bước 3: Xác định dạng ngữ pháp đặc biệt

• Có cần so sánh hơn/nhất không? (Nếu có “than” → so sánh hơn; có “the” + danh từ + “in/of” → so sánh nhất)
• Có cần chia động từ theo thì không? (Không phải word formation cơ bản, nhưng đôi khi gặp)